رابطه استفاده آسیب‌زای مادران از شبکه‌های اجتماعی مجازی با مشکلات رفتاری کودکان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه الزهرا

چکیده

امروزه شبکه‌های اجتماعی مجازی تسهیلات فراوانی از جمله توسعه روابط اجتماعی را فراهم نموده‌اند، این شبکه‌ها علی رغم امکانات و مزایایی که فراهم کرده‌اند آسیب‌هایی از جمله اعتیاد به استفاده از آن‌ها را نیز با خود به همراه داشته‌اند. در پژوهش حاضر به بررسی رابطه استفاده آسیب‌زا از این شبکه‌ها توسط مادران با رضایت زناشویی آن‌ها، رابطه آن‌ها با فرزندان و مشکلات رفتاری فرزندانشان پرداخته شد؛ به همین منظور 323 نفر از مادرانی که دارای فرزندان پیش دبستانی بودند با نمونه‌گیری دردسترس برگزیده شده و به سؤالات ابزار‌های پژوهش شامل پرسشنامه‌ی استفاده‌ی آسیب‌زا از شبکه های اجتماعی مجازی و پرسشنامه مشکلات و توانایی‌های کودکان ؛ مقیاس سنجش رابطه و مقیاس رابطه والد- کودک پاسخ دادند؛ روش پژوهش نیز از نوع همبستگی می‌باشد. نتایج نشان داد ارتباط استفاده آسیب‌زا از شبکه-ها با رضایت زناشویی منفی و معنادار است، میان استفاده آسیب‌زا با رابطه مادر-کودک نیز ارتباط منفی و معنادار برقرار است، رضایت زناشویی با رابطه مادر-کودک ارتباط مستقیم و معنادار داشته و رابطه مادر-کودک با مشکلات رفتاری کودکان ارتباط منفی و معنادار دارد؛ بین استفاده آسیب‌زا از شبکه‌ها و مشکلات رفتاری کودکان ارتباط معنادار یافت نشد، همچنین میان رضایت زناشویی و مشکلات رفتاری نیز ارتباط معناداری وجود نداشت اما بر اساس نتایج، استفاده آسیب‌زا از طریق تأثیر بر رضایت زناشویی و رابطه مادر-کودک بر مشکلات رفتاری کودکان اثر غیر مستقیم دارد. بررسی ارتباط ویژگی های شخصیتی مادران با استفاده آسیب‌زا از شبکه‌ها از جمله پیشنهاد‌های پژوهش حاضر می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Relationship between Mothers Use of Social Networks and Behavioral Disorders in their Children

نویسندگان [English]

  • mahya yarigarravesh
  • Faride Ameri
  • azam farahbijari
  • reza dehshiri
alzahra university
چکیده [English]

Today, Social networks have provided their users with new chance of connecting with people with easy and instant communication tools.  Despite their benefits, they may harm their users in different ways. In present study, the relationship between harmful use of these social media by mothers and their marital satisfaction, maternal bond with children as well as behavioral disorders of their children was investigated. For this purpose, 323 mothers with pre-school children were selected by convenience sampling. Data was collected using prepared Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), Relationship Assessment Scale (RAS) and Child-Parent Relationship Scale.The findings of the research showed that harmful use of SN has negative and meaningful relationship with marital satisfaction. Besides, there is a negative and significant relationship between use of SN and mother-child relationship. On the other hand, marital satisfaction has a direct and significant relationship with mother-child relationship and mother-child relationship has a negative and significant relationship with children's behavioral disorders. No significant relationship was found between use of SN and children's behavioral problems. According to results, harmful use of SN can reduce marital satisfaction, which leads to decrease in mother-child relationship quality and consequently behavioral disorders in children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mothers
  • Harmful Use
  • social networks
  • marital satisfaction
  • Behavioral Disorders
ابارشی، زهره؛ طهماسیان، کارینه و مظاهری، محمدعلی .(1389). تأثیر آموزش برنامه ارتقای رشد روانی اجتماعی کودک از طریق بهبود تعامل مادر-کودک بر خوداثر­مندی والدگری و رابطه مادر-کودک زیر 3 سال. فصلنامه علمی-پژوهشی در سلامت روانشناختی، 3(3): 57-49.
افشاری، معصومه؛ میرزایی، مریم؛ کنگاوری، مهدی و افشاری، مریم. (1394). تجربیات دانشجویان از پیامد­های شبکه اجتماعی: یک مطالعه کیفی. مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 4 (3): 256-265.
برک، لورا .( 1395). روانشناسی رشد. جلد اول، چاپ سی و سوم، مترجم: یحیی سید محمدی، تهران: نشر ارسباران.
بیدی، فاطمه و کارشکی، حسین .(1394). اعتیاد به اینترنت. چاپ دوم، تهران: انتشارات آوای نور.
پیرجلیلی، زهرا؛ مهدوی، سید محمد صادق و ازکیا، مصطفی. (1396). آسیب‌شناسی تاثیر شبکه اجتماعی تلگرام بر روابط خانوادگی زوجین (شهر تهران سال 1395). بررسی مسائل اجتماعی ایران، 9(1): 69-90.‎
توسلی، افسانه و جلالوند، انسیه. (1394). استفاده از اینترنت و تمایل به خود اظهاری (مطالعه موردی دانشجویان دختر یکی از دانشگاه‌های شهر تهران). مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 13(4): 95-122.‎
حقیقی، ماه منیر و خلیل زاده، رحیم. (1390). بررسی ارتباط بین رضایت زناشویی و سبک‌های فرزند پروری. دو ماهنامه دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه، 10(1):21-25.
خانجانی، زینب؛ پیمان­نیا، بهرام و هاشمی، تورج. (1395). پیش‌بینی کیفیت تعامل مادر-کودک با انواع اختلالات اضطرابی در کودکان دبستانی با توجه به ویژگی‌های فرهنگی مادران ایرانی. اندیشه های نوین تربیتی، 12(2):239- 260.
خسروی، زهره و علیزاده صحرائی،  ام هانی. (1390). رابطه اعتیاد به اینترنت باعملکرد خانواده وسلامت روان در دانش آموزان. مجله مطالعات روانشناسی تربیتی، 8(14) ، 59-82.‎
خسروی، زهره؛ ناهیدپور، فرزانه و خاقانی فرد، میترا. (1393). الگوی ساختاری ارتباط مشکلات عاطفی-روانی-رفتاری در خانواده اصلی با رضایت زناشویی زنان. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان،12(3):5-44.
دهشیری، غلامرضا و موسوی، سیده فاطمه. (1395). خصوصیات روان‌سنجی نسخۀ فارسی مقیاس سنجش رابطه بین زوجین. خانواده پژوهی، 12(1):141- 154.‎
زارع، بیژن و صفیاری جعفرآباد، هاجر. (1393). مطالعة رابطة عوامل مؤثر بر میزان رضایت از زندگی زناشویی در میان زنان و مردان متأهل شهر تهران. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 13(1): 111-140.‎
زندوانیان، احمد و زین العابدینی، زهره. ( 1395). رابطه سواد رایانه­ای و تجربه شبکه­های اجتماعی مجازی در دانشجویان دختر دانشگاه یزد. نامه آموزش عالی،9 (33):63-81.
سواری، کریم. (1392). بررسی رابطه سلامت روان و روابط خانوادگی با اعتیاد به تلفن همراه. پژوهش­های روانشناسی اجتماعی، 3 (10) :3-11.
شفیع پور، سیده زهرا؛ شیخی، علی؛ میرزایی، مهشید و احسان کاظم نژاد، لیلی. ( 1394). سبک‌های فرزندپروری و ارتباط آن با مشکلات رفتاری کودکان. پرستاریوماماییجامعنگر، 25 (76) :49-53..
شکوهی‌ یکتا، محسن؛ پرند، اکرم و اکبری زردخانه، سعید. (1393). اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بر استرس و سبک فرزندپروری والدین.‎ روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی، 12( 45) :3-6.
قره­باغی، فاطمه و آگیلار وفایی، مریم. (1388). ویژگی‌‌های روان‌سنجی پرسشنامه توانایی‌‌ها و مشکلات در نمونه کودکان ایرانی. مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 15(3):123- 241.
قره باغی، فاطمه. (1389). نقش تعارض زناشویی و رابطه والدین با کودک در نشانه‌های آسیب شناختی عاطفی و رفتاری کودک. پژوهش­های روانشناختی، 13(1):90- 102.
کمال­جو، علی؛ نریمانی، محمد؛ عطادخت، اکبر و ابوالقاسمی، عباس.( 1395). مدل­یابی علی تأثیرات هوش معنوی و اخلاقی بر روابط فرازناشویی با واسطه­های شبکه­های مجازی و رضایت زناشویی. پژوهش­های روانشناسی اجتماعی، 6 (24):54- 66.
گلدنبرگ، ایرنه. ( 1395). خانواده درمانی. ترجمه حمیدرضا حسین شاهی براوتی، سیامک نقشبندی و الهام ارجمندی. تهران: نشر روان.
 لاتگ،لین و یانگ، مارک.( 1393). مشاوره و درمان مسائل زن و شوهری. ترجمه علی محمد نظری، جواد خدادادی، مسعود اسدی، کبری ناموران و حسین صاحبدل. تهران: انتشارات آوای نور.
مهدی­زاده، سید محمد و اتابک، محمد. ( 1395). استفاده از شبکه­های اجتماعی و شکل‌گیری فرهنگ جوانی در جوانان تهرانی کاربر فیس بوک.  مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 17 (34) :104-137.
نیرومند، لیلا و ذهابی، شایسته. ( 1394). بررسی عوامل موثر بر میزان حضور زنان در شبکه‌های اجتماعی مجازی مورد مطالعه : زنان ساکن شهر - تهران. مطالعاترسانه­ای،10 (28):53- 66.
همتی، رضا؛ حاجیلری، آمنه و اصلانی، شهناز. ( 1395). دانشجویان دختر و تجربه فیس بوک: یک پژوهش کیفی. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 6 (1):46- 72.
یوسف­وند، سامان؛ محمدی مزینانی، آتوسا و خدایاری مطلق، صفیه. (1395). مطالعه کیفی اهداف و انگیزه دانشجویان از تشکیل گروه در شبکه اجتماعی مجازی تلگرام. دوفصلنامه تخصصی جستار­های اجتماعی، 1 (3):8- 24 .
Abarashi, Z., Tahmassian, K., Mazaheri, M. A., Panaghi, L., and Mansoori, N. (2014). Parental self-efficacy as a determining factor in healthy mother-child interaction: a pilot study in Iran. Iranian journal of psychiatry and behavioral sciences, 8(1): 19. (Text in Persian).
Afshari, M., Mirzayi, M., Kangavari, M., and Afshari, M. ( 2015). Experiences of students of social networks consequences: A qualitative study. Qualitative researches in health science, 4 (3) : 256-265. (Text in Persian)
Aljomaa, S. S., Qudah, M. F. A., Albursan, I. S., Bakhiet, S. F., and Abduljabbar, A. S. (2016). Smartphone addiction among university students in the light of some variables. Computers in Human Behavior, 61, 155-164.
Berk, L. (2017). Development through the lifespan. Pearson Education India. (Text in Persian)
Bidi, F.,Karshki, H.(2014). Internet Addiction. Secend edition. Tehran. Avaye noor publication. (Text in Persian)
Błachnio, A., Przepiorka, A., Boruch, W., and Bałakier, E. (2016). Self-presentation styles, privacy, and loneliness as predictors of Facebook use in young people. Personality and Individual Differences, 94, 26-31.
Burke, M. (2012). Reading, writing, relationships: The impact of social network sites on relationships and well-being .Doctoral dissertation, Carnegie Mellon University.
Clayton, R. B., Nagurney, A., and Smith, J. R. (2013). Cheating, breakup, and divorce: Is Facebook use to blame?. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 16(10): 717-720.
Cravens, J. D., Leckie, K. R., and Whiting, J. B. (2013). Facebook infidelity: When poking becomes problematic. Contemporary Family Therapy, 35(1): 74-90.
Dehshiri, G. R., and Mousavi, S. (2016). Psychometric properties of the Persian version of the relationship assessment scale among couples. Family research, 12(1): 141-154(Text in Persian).
Drouin, M., Miller, D. A., and Dibble, J. L. (2014). Ignore your partners’ current Facebook   friends; beware the ones they add!. Computers in Human Behavior, 35, 483-488.
Engfer, A. (1988). The interrelatedness of marriage and the mother-child relationship. Relationships within families: Mutual influences, 104-118.
Fox, J., Osborn, J. L., and Warber, K. M. (2014). Relational dialectics and social networking sites: The role of Facebook in romantic relationship escalation, maintenance, conflict, and dissolution. Computers in Human Behavior, 35, 527-534.
Gharebaghi, F.,and Agilarvafai, M. ( 2009). Psychometric properties of strengths and difficulties in Iranian Children sample. Clinical psychology and psychometry of Iran, (3) 15: 231-241(Text in Persian).
Gharebaghi, F( 2010). Marital discords and parent relationship with child in emotional and behavioral pathology symptoms. Psychological researches, 13 (1): 90-102 (Text in Persian).
Goldenberg, H., and Goldenberg, I. (2012). Family therapy: An overview. Cengage learning.(Text in Persian).
Griffiths, M. D. (2013). Social networking addiction: Emerging themes and issues. Journal of Addiction Research & Therapy, 4(5).
 Hemmati, R., Hajilari, A., and Aslani, sh .( 2016). Girl students and facebook experiences. a qualitifi research, Culture in Islamic university, 6 (1): 42-72  (Text in Persian).
Haghighi, M., and Khalilzadeh, R. (2012). A survey on relationship between marital satisfaction and parenting styles. The Journal of Urmia Nursing and Midwifery Faculty, 10(1): 21-26 (Text in Persian).
Kamaljoo, A., Narimani, M., Atadokht, A., and Abolghasemi, A.(2016). Modeling of casual effects of spiritual and moral quotient with mediator role of social  networks and marital satisfaction, Psychological researches, 6 (24):54-66 (Text in Persian).
Khanjani, Z., Peymannia, B., Hashemi, T., and Aghagolzadeh, M. (2014). Relationship between the quality of mother-child interaction, separation anxiety and school Phobia in children. The Journal of Urmia University of Medical Sciences, 25(3): 231-240.  (Text in Persian).
Khosravi, Z., and Alizadeh Sahraie, A. (2011). The relationship between internet addiction and family functioning and mental health in students. Journal of Educational Psychology, 14, 59-80. (Text in Persian).
Khosravi, Z., Nahidpour, F., and Khaghani Fard, M. (2014). Structural pattern of relationship between emotional-psychological-Behavioral problems in main family with marital satisfaction in women. Women's Studies Social and  psychological. 12 (3):44-59 (Text in Persian).
Lin, L.,and Mark, Y.( 2014). Marital counseling and therapy. Translated by: A.M Nazari,., J.Khodadadi.,and M. Asadi. Second Edition. Tehhran: Avaye noor.
Mahdizadeh, M.,and Atabak, M. (2016). Facebook and culture of youth. Culture- Relationship studies, 17 (34): 104-137  (Text in Persian).
Mark, K. M., and  Pike, A. (2017). Links between marital quality, the mother–child relationship and child behavior: A multi-level modeling approach. International Journal of Behavioral Development, 41(2): 285-294.
McDaniel, B. T., Drouin, M., and Cravens, J. D. (2017). Do you have anything to hide? Infidelity-related behaviors on social media sites and marital satisfaction. Computers in human behavior, 66, 88-95.
Niroomand, L., and Zahabi, S. (2014). Effective factors on the presence level of tehran women in networks social of virtual. Media Studies,10(28):53-66 (Text in Persian).
Northrup, J., and  Smith, J. (2016). Effects of Facebook maintenance behaviors on partners’ experience of love. Contemporary Family Therapy, 38(2): 245-253.
Parks, P. J. (2011). Online Social Networking. ReferencePoint Press.
Pianta, R. C. (1992). Measures Developed. Ph.D.- Curry School of Education. http://curry.virginia.edu/about/directory/Robert-c.-pianta/measures.
Pirjalili, Z., Mahdavi, S.,and Azkia, M. (2018). Pathology of Telegram social networks on family relationships of couples. Survay of Iran social issues. 9 (1): 69-90 (Text in Persian).
Quay, H.C., and Peterson, D.R. (1987). Manual for the Revised Behavior Problem Ckecklist. Miami University; Quay & Peterson.
Ratcliffe, G. C., Norton, A. M., and Durtschi, J. A. (2016). Early romantic relationships linked with improved child behavior 8 years later. Journal of Family Issues, 37(5): 717-735.
Ridgway, J. L., and Clayton, R. B. (2016). Instagram unfiltered: Exploring associations of body image satisfaction, Instagram# selfie posting, and negative romantic relationship outcomes. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 19(1): 2-7.
Roberts, J. A., and David, M. E. (2016). My life has become a major distraction from my cell phone: Partner phubbing and relationship satisfaction among romantic partners. Computers in Human Behavior, 54, 134-141.
Savari, K. ( 2013). The relationship between mental health with addiction to mobile phones. Social psychology researches, 3 (10):3-11  (Text in Persian).
Shafi-Pour, S. Z., Sheikhi, A., Mirzaee, M., and Kazemnejad-Lili, E. (2015). Parenting styles and its relationship with behavioral problems in children. Holistic Nursing And Midwifwry Journal, 3(3): 59-73 (Text in Persian).
Shokoohi Yekta, M., and Parand, A. (2005). Behavioral disorders in children and adolescents. Tehran: Teymourzadeh company, 12 (45):75-77  (Text in Persian).
Tang, C. S. K., and Koh, Y. Y. W. (2017). Online social networking addiction among college students in Singapore: Comorbidity with behavioral addiction and affective disorder. Asian journal of psychiatry, 25, 175-178.
Tavasoli, A.,and Jalalvand, A .( 2015). Using Internet and Interest to self disclosure ( A case study of one of Tehran Universities), Women's studies social and  psychological, 13 (4): 95-122.
Valenzuela, S., Halpern, D., and Katz, J. E. (2014). Social network sites, marriage well-being and divorce: Survey and state-level evidence from the United States. Computers in Human Behavior, 36, 94-101.
Young, K. S., and De Abreu, C. N. (2010). Internet addiction: A handbook and guide to evaluation and treatment. John Wiley & Sons.
Yousefvand, S., Mohammadi Mazinani, A.,and Khodayari Motlagh, S. ( 2016). A qualitific study of Tellegram groups. social researches, 1 (3): 8-24 (Text in Persian).
Zandvanian, A., and Zeinolabedini, Z ( 2016) The relationship between computer education and social network sites in students. Yazd university, 9 (33): 63-81 (Text in Persian).
Zare, B., and Safaiari Jafarabadi, H. (2014). Study of relationship of effective factors on life satisfaction in married men and women. Women's Studies Sociological and psychological, 13 (1): 111-140 (Text in Persian).